' Olay ve Olgu Nedir? Tarihi Olay ve Olgu Örnekleri | Ders: Tarih
Ders: Tarih
Türkiye'nin Tarih Dersi Sayfası! Tarih dersi ve Tarih ile ilgili özgün yazılı ve görsel içerikler. Tarih ile ilgili her şey burada!

Olay ve Olgu Nedir? Tarihi Olay ve Olgu Örnekleri

Olay ve Olgu Arasındaki Farklılıklar Nelerdir?

Bu yazımızda tarihi olay ve olgu kavramlarını açıkladık. Ayrıca, olay ve olgu arasındaki farklılıklar nelerdir? sorusuna yanıt aradık.

Tarihi Olay ve Olgu Nedir?
0 391

Tarihi Olay ve Olgu Kavramları

Türk Dil Kurumu sözlüğünde olay ve olgu kavramları şöyle açıklanmaktadır. Olay, ortaya çıkan, oluşan durum, ilgi çeken veya çekebilecek nitelikte olan her türlü iştir. Olay kavramı hadise, vaka veya fenomen olarak da bilinmektedir. Olgu ise birtakım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin yol açtığı sonuçtur. Türkçe bir sözcük olan olgu, vakıa olarak da bilinmektedir.

Olay Nedir?

Belirli bir süre içinde gerçekleşen, başlangıç ve bitiş zamanı ve yeri belli olan durumlara “olay” adını veririz. Olaylar ekonomik, dini, kültürel veya sosyal alanlarda oluşur. Gün içerisinde çok fazla olaya şahitlik eder, çok fazla olayı duyarız. Bazı olayların birden fazla sebebi ve bir o kadar da sonucu vardır. Her olayın sonucu farklı kişileri farklı nedenlerle etkiler. Buna “olayların çok boyutluluğu” denir. Örneğin bir trafik kazasını ele alalım. Bu kazanın doğmasının nedenleri dikkatsizlik, başka bir konuya konsantre olma, alkol veya uyuşturucu olabilir. Bu kazaya sonuç olarak sürücü ve arabanın içindeki öbür insanların, yoldan geçen bir yayanın fiziksel ya da zihinsel sağlığına veya arabanın kendisine zarar gelebilir. Bu kadar basit ve sıkça rastlanan bir olayın bu kadar fazla sonuç doğurması onun çok boyutluluğunu kanıtlar.

Tarihi Olayın Özellikleri Nelerdir?

  • Gerçekleştiği zaman veya zaman aralığı bilinmelidir.
  • Gerçekleştiği yer bilinmelidir.
  • Olayın gerçekleşmesine yol açan sebepler bilinmelidir.
  • Gerçekleşen olayın toplum üzerinde yol açtığı sonuçları bilinmelidir.
  • Olay, yaşandığı çevrede, insanlar arasında bilinmeli ve yayılmalıdır. Bu olayı yaşamış toplumu birinci elden etkilemiş ve tüm kesimlere yayılmış olması gerekir.
  • Üzerinden belirli bir zaman geçmiş olmalıdır.
  • Bahsi geçen olayın belgelerle kanıtlanabilmesi gerekmektedir. Halk efsanesi, masal ya da hikaye değildir.
  • Tarihi olayların belirli kuralları yoktur.
  • Bir tarihi olayın en belirgin özelliği tekrar edilemez olmasıdır. Bu sebepten dolayı tarihi olaylarda deney ya da gözlem yapılamaz.

Olgu Nedir?

Doğruluğu kanıtlanmış, objektif ve somut olaylara “olgu” denir. Olguların varlığı deneylerle kanıtlanmıştır. Olgular herkes tarafından kabul edilmiştir. Bir takım olayların yol açtığı sonuçlara denir. İstanbul’un Marmara Bölgesi’nde olması, Türkiye’nin üç tarafının denizlerle çevrili olması veya Güneş’in batıdan batması olgu örnekleridir. Bu noktada olay ve olgu kavramları arasında belirgin bir fark olduğu ortadadır. 

Tarihsel Olgu Nedir?

Tarihsel olgu, az önce olgu olarak açıkladığımız kavramdan biraz farklı olarak daha soyut ve geneldir. Tarihsel olgular, tarihte aynı türlerde yaşanmış benzer olayları bir bütün olarak gösterir. Bu olayların sonucuna bağlı olarak uzun süredeki gelişmelere tarihsel olgu denir. Yani yakın zamanlarda yaşanmış birbirlerine bağlantılı olayların tamamına ve bu olayların toplumu ve bireysel olarak insanları gerek sosyal, gerek ekonomik alanlarda etkilemesine olgu denir. Bu olguların tarihçiler tarafından belirlenmiş bir başlangıç ve bitişi yoktur, süreklilik gösterir. Özetlemek gerekirse, geçmişte yaşanmış olmasına rağmen tarihçilerin arasında bilinen ve hepsi tarafından doğru kabul edilen olaylar topluluğuna “olgu”, geçmişte yaşamış bir takım insanları etkilemiş, tarihin yan bilimlerinden de destek alınarak yorumlanmış, belirli olayların sonucunda doğan duruma ise “tarihsel olgu” denir.

Olay ve Olgu Arasındaki Farklılıklar Nelerdir?

Tarihi olay ve olgu arasındaki farklılıkları şöyle özetleyebiliriz;

  • Olayların gerçekleştiği belirli bir zaman dilimi vardır. Ancak tarihsel olgular zaman içerisinde gelişir, kesin bir tarihi yoktur.
  • Olaylar somut gerçekler, yaşanmış durumlardır. Tarihsel olgular ise soyuttur. Belirli bir yerde, belirli bir zamanda gerçekleştiğini söyleyemeyiz. Zaman içerisinde, toplumla beraber yayılarak var olmuştur, o yüzden soyut bir durumdur.
  • Olaylar tek tek meydana gelirken tarihsel olgular, olayları bütün olarak anlatmak için kullanılır.
  • Olaylar zamansal olarak olan bir durumu ifade ederken tarihsel olgu bu olay ve olayların sebeplerini, yol açtığı sonuçları, ortaya çıkmasında etkili olan faktörleri inceler.
  • Olay bir yaşanmışlıktır, tarihsel olgu ise bu yaşananlar hakkında toplumsal veya bireysel deneyimlerdir.
  • Olaylar herkes için geçerli, objektif durumlardır. Tarihsel olgular ise gerek insanların anlatımlarından, gerek tarihçilerin yorumlamasından dolayı objektif olamaz.

Tarihi Olay Örnekleri

  • Miryakefelon Savaşı, 1176
  • Malazgirt Savaşı, 1071
  • Koyunhisar Savaşı, 1302
  • Ankara Savaşı, 1402
  • Varna Savaşı, 1444
  • İstanbul’un Fethi, 1453
  • İstanbul Antlaşması, 1533
  • Kıbrıs’ın Fethi, 1571
  • I. Viyana Kuşatması, 1529
  • İnebahtı Deniz Savaşı, 1571
  • Karlofça Antlaşması, 1699
  • Sakarya Meydan Savaşı, 1921
  • Tekerleğin icadı
  • Yazının icadı
  • Christopher Columbus’un Amerika’yı keşfi, 1492
  • Fransız Devrimi, 1789
  • Talas Savaşı, 751
  • Lozan Antlaşması, 1923
  • Kadeş Antlaşması, M.Ö. 1259
  • Kurtuluş Savaşı, 1919-1923
  • Erzurum Kongresi, 1919

Tarihi Olgu Örnekleri

  • Türklerin Müslüman olması
  • Anadolu’nun Türkleşmesi
  • Türkiye’nin çağdaşlaşması
  • İstanbul’un bir Türk şehri haline gelmesi
  • İslamiyet’in Türkler arasında yayılması
  • Türklerin yerleşik hayata geçmesi
  • Sömürgeciliğin başlaması

Ders: Tarih, kullanıcı deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanır. Sitemizi kullanmaya devam ederek çerez politikamızı onayladığınızı kabul edeceğiz. Kapat Ayrıntılı Bilgi